Blog 4: Klimaat en gezondheid voor Dummies

Ik probeer met dit blog de soms best ingewikkelde publicaties en presentatie over klimaatverandering en gezondheid die ik met jullie wil delen zo simpel mogelijk te beschrijven, zodat ik het in ieder geval zelf snap. Hieronder meer over een begrip als klimaatgovernance, de spreekpunten die de WHO zelf gebruikt om klimaat en gezondheid simpeler te maken, hoe werken aan klimaat en gezondheid levens en besparingen kan opleveren en een dummies versie van de klimaat en gezondheidsresolutie van de WHA met een oproep om mee te denken bij de Europese uitvoering ervan. Ook vertel ik nog wat over hoe hier intern de lijntjes lopen richting COP19 en hoe ik daar zelf bij betrokken ben.

Transatlantische dialog 3 en 4 september
Op 3 september was er weer een transatlantische dialoog (ik heb daar eerder over geschreven). Dit keer ging het over het ingewikkelde onderwerp Strengthening health sector governance for climate action. Het werd georganiseerd door het Oostenrijkse Federal Ministry of Social Affairs, Health, Care and Consumer Protection. De dialoog maakte deel uit van een bredere dag waar ook een collega vanuit VWS/Meva (Marlous Broekhuizen) aanwezig was.

De vraag was vooral hoe je er voor kunt zorgen dat acties voor klimaatverandering een beetje handig aangestuurd worden (mijn definitie van governance). Dat hangt natuurlijk erg af van je zorgsysteem. De VS was illustratief waar hun ministerie (HHS) eigenlijk maar weinig mogelijkheden heeft om het nationaal aan te sturen. Via een lapwerk van allerlei werkgroepen en adaptatieplannen per organisatie wordt geprobeerd om de staten, regio’s, overheidsorganisaties en andere divisies binnen HHS bij de les te houden en te ondersteunen. President Biden had gelukkig gelijk een Office of Climate Change and Health Equity opgezet en de inflation reduction act had voor extra middelen gezorgd. Maar het blijft a lot of cats to herd, volgens directeur John Balbus.

Maar ook het VK heeft het lastig met 4 NHSen en Duitsland met 400 regionale health authorities. Het klinkt dus wel mooi om een nationaal adapatieplan te maken en dat uit te voeren, maar het werkt in de praktijk lang niet altijd zo makkelijk.

Wat dat betreft doen we/jullie in Nederland het nog niet zo slecht. Door Marlous werd aangegeven dat we in Nederland al een tijdje bezig zijn met Green Deals en sustainable health care. Zelfs nu we een overheid hebben die zich wat minder profileert op dit onderwerp (dat is dan weer wat diplomatieker geformuleerd) is het enthousiasme bij de sector zelf groot om er ook na 2026 - als de derde Green Deal afloopt - mee door te gaan.

Verder werd de Atlatische Oceaan regelmatig heen en weer overgestoken en waren er nog bijdragen vanuit Brazilie, Oostenrijk, Slovenie en Barbados. De beide regionale directeuren van de WHO, mijn baas Hans Kluge voor Europa en Barbosa voor de Paho verzorgden de aftrap van de middag.

Mijn vakantie in Venice: De priester kijkt bezorgd of de kerk niet overstroomt door het wassende water. Veel aandacht ook altijd voor klimaatverandering bij de Art Biennale.

Spreekpunten WHO om het onderwerp klimaatverandering en gezondheid te versimpelen
Het voordeel van hier in Kopenhagen mogen werken, is dat je af en toe ook interne documenten krijgt die we niet breed met de buitenwereld delen. Alle landenkantoren kregen bijvoorbeeld een lijst met spreekpunten en aandachtpunten voor klimaatverandering en gezondheid die ze kunnen gebruiken in het contact met externe partijen. Nu dacht ik dat ik de meeste aspecten wel kende, maar het lijstje bevat een paar zaken die ik minder scherp op het netvlies had:

• Door het terugbrengen van fossiele brandstoffen zal de lucht voor 99% van alle mensen op aarde verbeteren. 7 miljoen mensen gaan jaarlijks dood door luchtvervuiling.
• Extremer weer zal de prijzen van groenten en fruit opdrijven, zodat het (nog) moeilijker wordt om gezond te eten of sowieso voldoende voedsel te kunnen kopen.
• Hitte maakt het moeilijker voor mensen om genoeg te bewegen en te sporten. Dat is weer gelinkt aan welzijn en algehele fitness.
  
• Extreem weer leidt tot meer geeestelijke gezondheidsproblemen. Meer mensen met PTSD, depressie and angststoornissen.
• Klimaatverandering beinvloedt de sociale en milieu determinanten van gezondheid: schone lucht, veilig drinkwater, genoeg voedsel en veilige huisvesting.
• Gezondheid wordt beinvloed door het veranderende klimaat via zowel directe factoren (hitte, droogte, storm, zeespiegelstijging) als indirecte factoren (infectieziekten, aandoeningen luchtwegen, ondervoeding, gebrek aan water en gedwongen migratie).
• Hitte kan ook gezondheidsdiensten belemmeren, door minder fitte gezondheidswerkers (wel eens een CPR geprobeerd bij 40 graden?) en problemen met de transportmiddelen.

COP19

Het kan bijna niemand zijn ontgaan: In november zal in Baku, Azerbaijan een volgende Klimaatconferentie ofwel COP worden georganiseerd. Dat is al de 29e versie. Vorig jaar in Dubai was er tot groot enthousiasme van iedereen een hele dag over gezondheid georganiseerd, wat belangrijk is voor het thema. De WHO zal in Baku een paviljoen hosten dat twee weken lang een programma zal bieden "showcasing evidence, initiatives, and solutions to maximize the health benefits of tackling climate change across regions, sectors, and communities. The Health Pavilion will be in the Blue Zone - accessible only for participants accredited by UNFCCC" (zie ook de website ofwel https://hq_climatechangeandhealth.cmail20.com/t/d-l-ekldtjd-djclrlyid-u/).

Azerbaijan, WHO and the COP29 Presidency organiseren 12 september a.s.  een open webinar "to announce the health initiatives planned at the Conference." Announcement of COP29 Health Initiatives (who.int). De voorbereiding van dit deel van de COP wordt getrokken door het hoofdkantoor van de WHO in Geneve. Binnen Europa zijn het landenkantoor in Baku en onze Bonn Office betrokken. In Kopenhagen is het de directeur communicable diseases, climate change, environment and health Robb Butler die er inhoudelijk over gaat. En mijn divisie mag het dossier voor de regionaal directeur en de spreekpunten voor bilaterale ontmoetingen organiseren. En dat mag ik dit keer op me nemen. Kortom, ik bereid de COP niet voor, heb geen spilfunctie, maar ben wel een beetje betrokken.

Attach newsletter
Begin September is er weer een mooie nieuwsbrief van Atach verschenen. Newsletter - The Community of Practice for Climate Resilient and Low Carbon Sustainable Health Systems (atachcommunity.com).
Daarin veel voorbeelden van hoe landen werken aan het onderwerp.
De nieuwsbrief schenkt ook aandacht aan het recente rapport All for Health en Health For all van de WHO met daarin een investment case voor de komende jaren. Het opschalen van vijf interventies kan 1,9 miljoen mensen het leven besparen. Heat-health warning systems is er een van. Het levert ook geld op door minder zorgkosten en hogere productiviteit, In het grafiekje is te zien dat deze interventie op klimaatverandering best veel oplevert in vergelijking met soortgelijke interventies op andere gebieden.

Climate & Health resolutie voor dummies

Voor wie de climate change en healthresolutie te veel lange zinnen bevat, het af en toe snel wil nalezen of het aan zijn of haar kinderen wil kunnen uitleggen, hieronder een dummieversie:

De resolutie voor Dummies:
De landen verzameld op de 77^e bijeenkomst van de World Health Assembly willen graag dat we allemaal harder werken aan de gevolgen voor de gezondheid van klimaatverandering.
Later meer over hoe we dat gaan doen. Eerst zetten we wat zaken op een rij.
We hebben er al eerder aandacht aan gegeven, bijvoorbeeld bij een resolutie in 2008, maar omdat het nog erger is dan we dachten en er sinds 2008 veel is veranderd, is een nieuwe resolutie nodig. We zien namelijk dat klimaatverandering onze gezondheid steeds meer bedreigt. We hebben ook geleerd dat onze gezondheidssector bijdraagt aan klimaatverandering. Het is dus een beetje dweilen met de kraan open. Hoe zieker we worden van de hitte, hoe meer we naar de dokter gaan, maar dat maakt de hitte weer erger.
Verder is het niet alleen onze gezondheid die in gevaar is, maar eigenlijk de hele planeet. Maar ook dat is weer gezondheid, want bij een onleefbare aarde worden we allemaal ziek of gaan we zelfs dood!

We hebben gelukkig al iets op de plank om eraan te werken. Dat heet Atach ofwel the Alliance. Ook overleggen we al veel over gezondheid en klimaat, zelfs als het warm is en iedereen het eigenlijk liever over olie of desnoods zonnepanelen wil hebben. In Dubai vorig jaar hebben we de sheiks  gedwongen om er een hele dag te praten. Sterker nog, we willen dat de hele overheid, wat zeg ik, de hele maatschappij het heeft over de impact van klimaatverandering op gezondheid van mensen, dieren en planten. We geven extra aandacht aan vrouwen en kwetsbare groepen. We kunnen dus voorlopig nog wel even vooruit met het organiseren van conferenties in verre landen, die trouwens wel weer leiden tot meer uitstoot.

Om deze vicieuze cirkels te stoppen, vragen we onszelf, de landen, om:
1) een beetje mee te doen, ook als andere landen dat vragen. Zoek uit waar het je raakt en maak eventueel een plan om er wat aan te doen. Laat de ziekenhuizen wat minder weggooien en de verwarming lager zetten als het maar niet ten koste van de gezondheid van de patienten gaat.
2) mee te doen met Atach, maar alleen als je zin hebt.
3) (en 4) nog een hele dag bij elkaar te gaan zitten om te praten over gezondheid in brede zin bij de volgende klimaatconferenties in Kazachstan en Brazilie. Doe dat eigenlijk overal waar mensen bij elkaar komen om over andere belangrijke dingen te praten. Tot ze ons spuugzat zijn. 
5) de portemonnee te trekken voor acties. Denk daarbij ook aan andere kwetsbare ltanden (maar dan alleen als je dat echt wil en kijk ook of andere organisaties kunnen betalen).
6) je aan te passen waar dat kan en waarschuw mensen voor slecht weer.
7/9) te zorgen dat iedereen er een beetje van afweet, samenwerkt en onderzoek doet.
10) te zorgen dat als mensen toch getroffen worden, iedereen wel naar de dokter kan.

We vragen de DG van de WHO om:
1) voor de volgende WHA een actieplan te maken dat niet teveel afwijkt van wat we elders hebben afgesproken en dat dit ook terugkomt in al het werk van de WHO in de regio.
2) dat mee te nemen in het nieuwe eigen werkplan van de WHO, want anders vergeten jullie alsnog om het te doen.
3) de leiding te nemen en ook een plan te maken om tot netto 0 uitstoot van CO2 te komen voor de eigen activiteiten - als dat lukt hoor en zonder dat het extra geld mag kosten. Eigenlijk vinden we dat jullie zo min mogelijk moeten reizen en meer via videoconferencing moeten doen.
4) een beetje samen te werken met de rest van de VN.
5) landen te helpen die dat willen om een strategie te maken en hun zorgpersoneel bewust te krijgen.
6) af en toe te laten weten hoe het gaat.

Oproep:
Ik hoop dat het nu een stuk duidelijker is wat we moeten gaan doen en wie dat moet doen. Het bovenstaande is natuurlijk wat simplistisch opgeschreven, maar geeft ook aan dat het nog een uitdaging wordt om er concreet vervolg aan te geven en dat er hier en daar nog zeker wat ontsnappingsmogelijkheden in zitten. Zo gaat dat met het gezamenlijk met veel landen opstellen van een resolutie. Het hele verhaal wordt daarom nu omgezet in een actieplan dat aan partijen wordt voorgelegd en waarop ook Nederland al een eerste reactie heeft gegeven. Ik mag hier alvast nadenken over hoe we dat dan weer het beste kunnen vertalen in Europese activiteiten en naar de Europese context. Mochten jullie zelf ideeen hebben hoe we dat zouden kunnen of moeten doen, laat het me svp weten, Ik kan dat dan mooi meenemen in het stuk dat ik ga schrijven.

Beste groeten vanuit Kopenhagen, Fred Lafeber